VILLUR

Eins er því farið um innri gerð mannsins, sem nefnd er sál, og kjarna hennar, andann.

Vilji þessi andi leita sér nauðsynlegs stuðnings, sem hann þarfnast, í uppruna sínum, gagnast honum að sjálfsögðu ekki að grípa til hins guðlega. Slíkt verður þá óeðlilegt; því hið guðlega er staðsett allt of langt þar fyrir ofan, er allt annarrar gerðar!

En hann ímyndar sér að hann geti sótt þangað tengingu, sem hann þó getur aldrei náð, og rýfur þar með eðlilega framvindu. Eins og hemjandi stíflu­garður rísa ranghugmyndir hans upp á milli hans og nauðsynlegs orkuflæðis frá upprunanum. Hann sker sjálfur á tengslin þangað.

Köstum því slíkum blekkingum á brott! Þá fyrst getur mannshugurinn látið mátt sinn njóta sín að fullu, sem honum yfirsést enn sem komið er af skeytingarleysi, og verður að því sem hann getur orðið og á að vera, að drottnaranum í sköpunarverkinu! En vel að merkja, aðeins í sköpunarverkinu, ekki yfir því.

Aðeins það sem guðlegt er er yfir öllu sköpunarverkinu. –

Guð sjálfur, uppspretta alls sem er og lifir, er, eins og orðið sjálft ber með sér, guðlegur! Andi hans skapaði manninn!

Andi er vilji Guðs. Af þessum vilja spratt síðan fyrsta sköpunarverkið. Við skulum halda okkur við þessa einföldu staðreynd, hún gefur okkur kost á betri skilningi.

Til samanburðar er rétt að sjá fyrir sér eigin vilja. Hann er aðgerð, en ekki hluti manns, að öðrum kosti hlyti maðurinn að leysast upp með tímanum, með fjölmörgum athöfnum vilja síns. Það yrði ekkert eftir af honum.

Þessu er ekki öðru vísi farið hjá Guði! Vilji hans skapaði Paradís! En vilji hans er sá andi sem nefndur hefur verið »Heilagur andi«. Og Paradís var svo aftur aðeins verk andans, ekki hluti af honum. Í því felst ákveðin niðurröðun niðurávið. Skapandi Heilagur andi, það er að segja hinn lifandi vilji Guðs, rann ekki saman við sköpunarverkið. Hann lagði heldur ekki neinn hluta af sjálfum sér inn í sköpunarverkið, heldur var hann sjálfur algerlega fyrir utan sköpunarverkið. Það segir Biblían okkur mjög skýrt og greinilega með orðunum: »Andi Guðs sveif yfir vötnunum«, ekki Guð í eigin persónu! Þar er vissulega munur á. Í manninum er heldur ekki fólginn neinn hluti Heilags anda sjálfs, heldur aðeins hluti andans, sem er eitt af verkum Heilags anda, aðgerð.

Í stað þess samt að takast á við þessa staðreynd, kjósa menn frekar að beita sér af öllu afli að því að búa hér til eyðu! Rifjið bara upp vel þekkt viðhorf til fyrstu sköpunarinnar, sem var Paradís! Hún skyldi skilyrðislaust vera á þessari jörðu. Takmörkuð dómgreind mannshugarins þjappaði þann­ig atburðum milljóna ára saman í þann þrönga hring tíma og rúms sem hann skilur og sá sig sem miðju og möndul alls þess sem í heiminum gerist. Afleiðingin var sú að þar með missti hann hreinlega sjónar á veginum sem liggur til hins eiginlega upphafs lífsins.

Í stað þessa skýra vegar, sem hann hafði enga yfirsýn yfir lengur, varð að finna aðra lausn í trúarskoðunum hans, ef hann hyggðist ekki ætla að setja sjálfan sig sem höfund allrar tilvistar og alls lífs og þar með kalla sjálfan sig Guð. Þessa lausn fann hann hingað til í hugtakinu »trú«! Og vegna orðsins »trú« þjáist síðan allt mannkynið! Já, enn frekar, þetta áður óþekkta orð, sem koma skyldi í stað alls þess sem glatað var, reyndist því það sker sem grandaði öllu endanlega!

Trú sætta aðeins treggáfaðir sig við. Þeir sem fara með háði og spotti geta líka bundið trúss sitt við trúna. Og orðið »trú«, ranglega túlkað, er slagbrandurinn sem lokar núorðið veginum sem er mannkyninu til framfara.

Trú á ekki að vera sá hjúpur sem af göfuglyndi sveipast yfir værukærð allra hugsana, sem breiðir sig í makindum líkt og lamandi svefnsýki yfir mannsandann! Trú á í reynd að verða að sannfæringu. En sannfæring krefst lífs, ströngustu gagnrýni!

Þar sem jafnvel minnstu veilu er að finna, eina ósvaraða gátu, þar kemur sannfæring ekki lengur til greina. Því getur enginn maður átt sanna trú, svo lengi sem með honum bærist spurning sem enn er ósvarað.

Meira að segja orðin »blind trú« gefa þennan veikleika til kynna!

Lifandi þarf trúin að vera, eins og Kristur krafðist eitt sinn, annars þjónar hún engum tilgangi. En að vera lifandi þýðir að hafa sig í frammi, vega, meta og líka að sannreyna! Ekki að taka gagnrýnislaust því sem aðrir hugsa. Að trúa í blindni merkir augljóslega að skilja ekki. En það sem maðurinn skilur ekki gagnast honum ekki heldur andlega, því skilningsleysi færir hann ekki til lífsins.

Það sem hann nær ekki að upplifa fyllilega innra með sér, nær hann hins vegar heldur aldrei að tileinka sér! Og aðeins það sem hann tileinkar sér upphefur hann.

Því er nú einu sinni þannig farið að enginn getur gengið eftir vegi, komist áfram, ef vegurinn er sundurskorinn af stórum sprungum. Maðurinn hlýtur að stöðvast andlega þar sem skilninginn þrýtur. Þetta er óhagganleg og væntanlega líka auðskiljanleg staðreynd. Vakni því hver sá sem ná vill andlegum þroska!

Í svefni nær hann aldrei að ganga veginn til ljóss sannleikans! Heldur ekki með bundið fyrir augun.

Sjáandi vill skaparinn að maðurinn sé í sköpunarverkinu. En að sjá merkir að vita! Og vitneskjan samrýmist ekki blindri trú. Blind trú einkennist af værukærð, leti hugans, ekki stórfengleika!

Að búa yfir máttugum huga skuldbindur manninn einnig til að iðka gagnrýna hugsun!

Til að komast undan öllu þessu var skaparinn mikli til hægðarauka smækkaður svo mjög, að til að sanna almætti hans var gengið svo langt að gera ráð fyrir að hann gripi til geðþóttaákvarðana.

Jafnvel eftir smá íhugun verður ljóst að einnig þarna er á ferðinni mikil rangfærsla. Geðþóttaákvörðun byggir á því að hnika megi til gildandi náttúrulögmálum. En þar sem slíkt getur gerst, þar ríkir ófullkomið ástand. Því að við fullkomið ástand verður engri breytingu við komið. Þar með lýsir stór hluti mannkyns almætti guðs ranglega á þann hátt að þenkjandi fólk lítur á almáttinn sem sönnun fyrir ófullkomleikanum. Og í því á margt bölið rætur sínar.

Leyfið Guði að njóta heiðursins af því sem fullkomið er! Þá munuð þið finna þar lykilinn að óleystum gátum alls sem er. –

Að færa alla einlæga leitendur þangað, að því ætla ég að vinna. Létt andvarp skal líða frá brjósti allra sem sannleikans leita. Að endingu munu þau gleðjast við að sjá að í heiminum er hvergi leynda þraut, hvergi eyðu að finna. O þá … sjá þau veginn uppávið greinilegan fyrir framan sig. Þau þurfa aðeins að ganga þennan veg. –

Dulhyggja á hvergi rétt á sér í sköpunarverkinu! Í sköpunarverkinu er ekki gert ráð fyrir dulhyggjunni, því allt skal vera skýrt og samfellt fyrir mannsandanum, allt aftur til uppruna hans. Aðeins það sem síðan er honum ofar hlýtur að vera áfram helgasti leyndardómur sérhvers mannsanda. Því á hann aldrei eftir að skilja það sem guðlegt er. Hversu mjög sem hann vill og leggur sig fram. En í þessum vanmætti mannlegs skilnings gagnvart öllu sem guðlegt er, er að finna eðlilegasta fyrirbæri sem hugsast getur, því eins og kunnugt er kemst ekkert handan fyrir uppruna sinn. Heldur ekki mannsandinn! Efnisgerðin er önnur og í því liggja takmörk hans. Og það sem guðlegt er er annarrar gerðar en það sem andlegt er, en einmitt þar er uppruna mannsins að finna.*

Dýrið til dæmis, sama hversu þróuð sál þess megnar að verða, getur aldrei orðið að mannveru. Af eðli dýrsins getur aldrei, sama hvernig aðstæðurnar annars eru, það andlega umhverfi sprottið sem elur af sér anda mannsins. Eðlislæga gerð dýrsins vantar þá andlegu grunngerð sem til þess þarf. En maðurinn, sem sprottinn er af hluta andlegrar sköpunar getur á hinn bóginn aldrei orðið guðlegur, vegna þess að það sem andlegt er felur ekki í sér gerð þess sem guðlegt er. Mannsandinn getur sannarlega þroskast til æðstu fullkomnunar, en hlýtur þó ávallt að vera andlegur. Hann getur ekki hafist yfir sjálfan sig upp til þess sem guðlegt er. Hann er annarrar gerðar og það setur honum, eðli sínu samkvæmt, óyfirstíganleg mörk yfir á hærri svið. Efniskenndin skiptir þar engu máli því hún á sér ekkert sérstakt líf heldur gegnir hún hlutverki hjúps, knúin áfram og mótuð af því sem andlegt er og því sem er eðli mannsins eiginlegt.

Áhrifamáttur andans tekur til alls sköpunarverksins. Maðurinn getur, á og verður því að skynja það allt og skilja! Og með visku sinni mun hann drottna í henni. En þegar réttur skilningur er lagður í orðin merkir að drottna, jafnvel það að stjórna með harðri hendi, aðeins að þjóna! –

Hvergi í öllu sköpunarverkinu, allt til hins æðsta andlega, verður vikið frá náttúrulegri framvindu! Jafnvel þetta eitt og sér gerir öllum allt mun auðskildara. Óheilbrigður og dulinn ótti, löngunin til að dyljast frammi fyrir svo mörgum enn óþekktum hlutum, falla þar með um sjálf sig. Með því að vera heill og einlægur leikur ferskur andblær um þrúgandi umhverfi drungalegra hugarfóstra þeirra sem kjósa að berast nokkuð á. Sjúklegar kynjamyndir þeirra, skelfingarmynd í augum lítilmagnans, aðhlátursefni þeirra sem sterkir eru, virka broslegar og barnalega kjánalegar frammi fyrir vökulu augliti sem sér sífellt skýrar og skýrar og sem á endanum gerir sér í gleði sinni fulla grein fyrir eðlilegri dýrð alls sem gerist, sem hreyfist í sífellu eftir einföldum, beinum brautum sem auðvelt er að koma auga á.

Allt sem gerist er alls staðar nálægt og einkennist af ströngum reglum og skipulagi. Og það auðveldar hverjum þeim sem leitar, að öðlast víðtækt og óhindrað yfirlit, allt til þess staðar þar sem eiginlegan uppruna hans er að finna!

Til þess þarf hann ekki að grípa til erfiðrar rannsóknar og ekki til ímyndunarafls. Mestu máli skiptir að hann haldi sig til hlés, fjarri öllum sem með furðulegum hætti pukra við að láta brotakennda vitneskju sína sýnast meiri en efni standa til.

Allt reynist manninum svo augljóst að það jafnvel byrgir honum sýn yfir til þekkingarinnar, því maðurinn gefur sér fyrirfram að sköpunarverkið hljóti stærðar sinnar vegna að vera svo miklu torskildara og flóknara.

Um þetta hnjóta mörg þúsund manns sem gengur gott eitt til, beina sjónum sínum hátt á loft og rennir ekki grun í að þeim dugir að svipast um fyrirhafnarlaust framfyrir og í kringum sig. Þeim verður við það ljóst að með jarðvistinni einni eru þau á réttri braut og þurfa aðeins að færast með hægð framávið! Fumlaust og án erfiðismuna, en þó með vökulu auga og opnum huga! Manninum verður loksins að skiljast að sannan mikilfengleik er aðeins að finna í smæstu, náttúrulegustu fyrirbærunum. Að þessi einfaldleiki er forsenda mikilfengleika.

Þannig er sköpunarverkinu farið, svona er honum sjálfum farið, honum sem er hluti sköpunarverksins!

Aðeins einföld hugsun og skynjun veita honum skýra sýn! Jafn einföld hugsun og börn eru fær um að beita! Hæglát íhugun mun leiða honum fyrir sjónir að þegar hugsanir eru annars vegar jafngildir einfaldleiki skýrleika og því sem náttúrulegt er! Annað er óhugsandi án hins. Þetta er þríhljómur sem tjáir eina hugsun! Hver sá sem gerir hana að hornsteini leitar sinnar kemst skjótt í gegnum þokukennt illtræðið. Allt tilgerðarlegt og uppskrúfað hrynur þá í duftið og verður einskis vert.

Manninum verður ljóst að hvergi má stöðva framvindu náttúrunnar, að hún er hvergi rofin! Í því opinberast okkur líka stærð Guðs! Óhagganleg nærvera hins starfandi skapandi vilja! Því náttúrulögmálin eru óbifanleg lögmál Guðs, ævinlega sýnileg augum allra manna, þrungin af sterkri tjáningu bera þau mikilfengleik skaparans vitni, full óhagganlegrar og undantekningarlausrar reglufestu! Undantekningarlausrar! Á sama hátt og að aðeins spretta hafrar af höfrum, aðeins hveiti af hveiti og svo framvegis.

Eins er það í fyrsta sköpunarverkinu, sem er eigin verk skaparans og stendur næst fullkomleika hans. Þar eru grunnlögmálin, knúin áfram af lífsþrótti viljans, svo rótföst að af þeim hlaut að leiða alla aðra sköpun, allt niður í þessi náttúrulegustu fyrirbæri heimsins. Þau taka aðeins á sig grófari mynd, því meir sem sköpunarverkið fjarlægist fullkomleika upprunans þegar það þróast áfram. –

Við skulum nú aðeins virða fyrir okkur sköpunarverkið.

Ímyndið ykkur að þar sé aðeins um tvenns konar líf að ræða, óháð því í hvaða hluta þess líf þetta er að finna. Annars vegar meðvitað líf, hins vegar ómeðvitað líf. Það skiptir öllu máli að gera sér grein fyrir þessum tveimur lífsháttum! Það tengist »uppruna mannsins«. Þessir tveir lífshættir eru rótin að þróuninni, baráttunni sem virðist vera við lýði. Allt ómeðvitað er bakgrunnur þess sem meðvitað er, en er þó eins að gerð og upplagi. Að vera sér meðvitaður er framför og framþróun þess sem ómeðvitað er, sem í gegnum kynni sín af því sem meðvitað er, upplifir stöðuga hvatningu til að verða einnig jafn meðvitað.

Á þroskaferli sínum hefur fyrsta sköpunarverkið í þróunarferli sínu getið af sér þrjár grunnhliðargreinar: Í efsta og hæsta þrepi er það sem andlegt er, frumsköpunin, sem hið þéttara og þar með sífellt þyngra eðliskennda tengist. Í neðsta sæti er síðan að finna, vegna mesta þéttleikans, þyngsta hlutann, stóra ríki efnisheimsins, sem þannig losnaði og sökk sífellt dýpra úr frumsköpuninni! Með þessum hætti sat eftir efst í röðinni það sem tengdist frumandanum, því að í hreinleika sínum holdgerði það allt það sem léttast var og bjartast. Hér erum við að tala um títtnefnda Paradís, kórónu allrar sköpunar.

Efnið sem þéttist leitar niður og þá erum við farin að ræða lögmál þyngdarinnar sem tekur ekki aðeins til þess sem í efnisheiminum er heldur gætir áhrifa þess um allt sköpunarverkið, frá svonefndri Paradís og alla leið hingað niður til okkar.

Lögmál þyngdarinnar hefur svo afgerandi þýðingu að hver einasti maður ætti að greypa það sér kirfilega í minni, því það er mikilvægasti áhrifavaldurinn í allri tilurð og þroskaferli mannsandans.

Ég nefndi það áður að þessi þyngd gilti ekki einasta um jarðnesk fyrirbæri heldir einnig og að sama marki í þeim hlutum sköpunarverksins sem jarðneskir menn geta ekki lengur séð og nefna af þeim sökum einfaldlega þarheima.

Til frekari skilningsauka verð ég að skipa því sem efniskennt er í tvær deildir. Í það sem fíngert og það sem grófgert er. Fíngerður er sá efnisheimur sem ekki verður sýnilegur jarðnesku auga, vegna þess að það fíngerða er annarrar gerðar. Og þó er það efniskennt.

Því sem nefnt er »þarheimar« má ekki rugla saman við þá Paradís sem við þráum, sem er að öllu leyti andlegs eðlis. Andlegt ber til dæmis ekki að skilja sem »huglægt«, heldur er andlegt ákveðið ástand, ásigkomulag, eins og það að vera eðlislægur og efnislegur lýsir tilteknu ásigkomulagi. Það er sem sagt þetta fíngerða tilveruform sem við nefnum þarheima, handanheima, því það er handan við sjónræna getu jarðarbúa. Það sem grófgert er eru hins vegar hérheimar, allt jarðneskt, sem augu okkar ná að nema vegna tegundarskyldleikans.

Maðurinn skyldi venja sig af því að álíta hluti sem hann ekki sér óskiljanlega, ónáttúrulega. Allt er náttúrulegt, meira að segja svokallaðir handan­heimar sem og Paradís, sem er ennþá fjær okkur.

Grófgerður líkami okkar nær að skynja umhverfi sitt vegna þess að umhverfið er sömu gerðar, og þess vegna getur hann séð, heyrt og snert það. Því er alveg eins farið í þeim hlutum sköpunarverksins sem eru annarrar gerðar en við.

Fíngerður maðurinn finnur, heyrir og sér í handanheimum aðeins það umhverfi sem er fíngert á sama hátt og hann sjálfur; að sama skapi verður hærra staddur andlegur maður aðeins var við andlegt umhverfi sitt.

Þess vegna er það svo að margur jarðarbúinn sér, heyrir, með fíngerðum líkama sínum, sem býr vissulega innra með honum, já verður á stöku stað var við fíngerða heiminn, áður en maðurinn segir skilið við grófgerðan jarðlíkamann, sem gerist þegar jarðlíkaminn andast. Þar er ekkert ónáttúrulegt á ferðinni.

Við hlið lögmálsins um þyngdina starfar auk þess annað og ekki veigaminna lögmál: Lögmálið um sömu gerð.

Ég gat þess stuttlega hér að framan þegar ég sagði að ein gerð skynjar aðeins fyrirbæri sömu gerðar. Orðatiltækin »sækjast sér um líkir« og »líkur sækir líkan heim« virðast draga dám af frumlögmálinu. Áhrifa þess, auk lögmálsins um þyngd, gætir um allt sköpunarverkið.

Þriðja frumlögmálið er auk þess að finna í sköpunarverkinu, auk hinna tveggja sem áður voru nefnd: Lögmálið um víxlverkun. Það veldur því að maðurinn verður að uppskera eins og til var sáð, skilyrðislaust. Hann sker ekki upp hveiti hafi hann sáð rúgi, ekki smára þegar þyrnum er stráð. Eins er það í heimi þess sem fíngert er. Maðurinn getur ekki vænst góðvildar ef hann ól hatur í brjósti, gleði þar sem hann ól á öfund!

Þessi þrjú grundvallar lögmál eru útverðir guðlegs vilja! Það eru þau ein sem af eigin rammleik úthluta mannsandanum umbun eða refsingu, af miskunnarlausu réttlæti! Þau eru svo óhagganleg, og þar gætir þvílíkrar aðdáunarverðrar nákvæmni og sundurliðunar að það er sama hvert litið er, í gríðarstórum alheiminum gefst ekki færi á minnsta ranglætisvotti.

Áhrif þessara einföldu lögmála skipa sérhverjum mannsanda nákvæmlega á þann sess sem honum ber samkvæmt hugarfari sínu. Þeim getur heldur ekki skjátlast, vegna þess að afleiðingar lögmálanna ráðast eingöngu af innsta geðslagi mannsins, og stjórnast skilyrðislaust af því! Því er það andlegur kraftur þeirra tilfinninga sem búa í manninum sem verkar sem stjórntæki á afleiðingar lögmálanna! Ekkert annað hefur áhrif á þau. Af þessum ástæðum einum er það eingöngu raunverulegur ásetningur, tilfinning mannsins, sem hefur úrslitaáhrif á það sem fram fer og að honum snýr í þeim heimi sem er honum ósýnilegur, og sem hann hlýtur að hverfa til að jarðvistinni lokinni.

Þar koma engar sjónhverfingar að gagni, engin sjálfsblekking. Hann dæmist þá til að uppskera eins og ásetningur hans bauð honum að sá til! Það ræðst meira að segja nákvæmlega af styrk eða umfangi ásetningsins hvort sterkir eða veikir sambærilegir straumar fari af stað í hinum heimunum, hvort heldur um er að ræða hatur, öfund eða ást. Ósköp eðlileg framvinda, í eðli sínu afar einföld, en áhrifin samt óbifanlega réttlát!

Hver sá sem reynir að setja sig inn í þessa atburðarás í handanheimum verður þess áskynja hvað þessar afleiðingar eru sjálfsagðar, réttlátar, og hann kemur þar meira að segja auga á óskiljanlega stærð Guðs. Þessi Guð þarf ekki að láta til sín taka eftir að hafa byggt vilja sinn inn í sköpunarverkið sem algild, það er að segja fullkomin, lögmál.

Hver sá sem á framfarabraut sinni kemur á ný inn í ríki andans, er hreinn, því áður varð hann að ganga í gegnum þær myllur guðlegs vilja sem á vegi hans urðu. Ekki er til nein önnur leið að nálægð Guðs. Og hvernig myllurnar taka á mannsandanum fer eftir fyrra innra lífi hans, ásetningi hans. Þær geta hafið hann til bjartra hæða, eða geta jafn auðveldlega steypt honum á kvalafullan hátt niður í myrkur sársaukans, já tætt hann í sundur og tortímt honum. –

Höfum eftirfarandi í huga: Við fæðinguna hér á jörð ber mannsandinn, sem tilbúinn er fyrir holdgun, fíngerðan hjúp ellegar líkama, sem hann þurfti á að halda á vegferð sinni um fíngerðan heiminn. Hann ber þennan hjúp einnig meðan á jarðvistinni stendur, sem tengilið við jarðlíkamann. Lögmál þyngdarinnar veldur því hins vegar að störf hans koma fram á þétt­asta og grófasta birtingarforminu. Í jarðvistinni þar af leiðandi á jarðlík­amanum. Þegar sá líkami hins vegar hverfur við andlátið, losnar á ný um fíngerðan líkamann og sá lýtur á sömu stundu, varnarlaus, þar eð hann er nú grófgerðasti hlutinn, lögmáli þyngdarinnar.

Þegar því er haldið fram að andinn myndi sinn eigin líkama þá er það satt hvað fíngerða líkamann áhrærir. Grunninn að því leggur innra ásigkomulag mannsins, óskir hans og sannur ásetningur hans.

Ásetningurinn færir honum þróttinn til að móta það sem fíngert er. Með löngun í lágkúru eða einvörðungu jarðneskar nautnir þéttist fíngerður líkaminn, verður þungur og dimmur, vegna þess að svölun slíkra langana einkennir það sem grófgert er. Maðurinn bindur sig þannig sjálfur við það sem gróft er, jarðbundið. Óskir hans hafa síðan áhrif á fíngerðan líkamann, það er að segja hann þéttist svo mjög að hann líkist jarðneska líkamanum að gerð eins mikið og hugsast getur, og er þá fær um að geta tekið þátt í jarðneskum nautnum og ástríðum um leið og grófgerður jarðlíkaminn er horfinn. Hver sá sem þessa leitar hlýtur að sökkva í lögmáli þyngdarinnar.

Þetta horfir hins vegar öðru vísi við hjá þeim sem fyrst og fremst sækjast eftir því sem æðra er og göfugra. Hér gerir ásetningurinn fíngerðan líkam­ann léttari og þar með einnig bjartari, svo að hann geti komist í námunda alls þess sem er þessu fólki takmark einlægra óska! Það er að segja í átt til hreinleika bjartra hæða.

Með öðrum orðum: Fíngerður líkami jarðneskra manna umbreytist um leið þannig, í samræmi við markmið mannsandans, að eftir andlát jarðnesks líkamans geti mannsandinn haldið í átt að þessu markmiði, óháð því hverrar gerðar það er. Hér er það í reynd andinn sem mótar sér líkamann; því ásetningur mannsins, sem andleg vera, býr einnig yfir þeim mætti að geta fært sér fíngert efni í nyt. Hann getur aldrei vikið sér undan þessari eðlislægu atburðarás. Hún er afleiðing af sérhverjum ásetningi, hvort sem honum líkar betur eða verr. Og þessi líkamsform tengjast honum svo lengi sem hann nærir þau með ásetningi sínum og tilfinningum. Þau eru honum ýmist hvetjandi eða letjandi, allt eftir gerð sinni, sem lýtur lögmáli þyngdarinnar.

Breyti hann hins vegar ásetningi sínum og tilfinningu, verða við það samstundis til ný líkamsform, en þau sem fyrir voru hljóta að deyja og hverfa vegna þess að ásetningurinn breyttist og gagnast þeim því ekki lengur sem næring. Þar með breytir maðurinn einnig örlögum sínum.

Þegar svo jarðneskt sambandið rofnar við andlát jarðnesks líkamans, sekkur fíngerður líkaminn sem þá er laus úr viðjum, eða hann flýtur sem korkur upp í tilvistarheim þess sem fíngert er, sem nefnist handanheimar. Lögmál þyngdarinnar skipar honum nákvæmlega á þann sess sem hefur sömu þyngdareinkunn og hann, því að þá kemst hann ekki lengra, hvorki uppávið né niður. Hér hittir hann, eðli málsins samkvæmt, fyrir allt sem er sömu gerðar eða sama sinnis, því af sömu gerð leiðir sömu þyngd, á sama hátt og að af sömu þyngd leiðir að sjálfsögðu sömu gerð. Og af því hvern­ig hann hagaði lífi sínu áður ræðst hvort hann muni þjást eða gleðjast með sér líkum, þar til hann breytir sínum innri manni á ný og þar með um leið fíngerðum líkama sínum, sem síðan hlýtur að færa hann uppávið eða niðurávið í samræmi við breytta þyngd sína.

Maðurinn getur þó hvorki kvartað, né heldur þarf hann að færa fram þakkir, vegna þess að verði hann upp hafinn, í átt til ljóssins, þá er það eðli hans sem leiðir til þess að hann hlýtur að hefjast í hæðir, hrapi hann niður í myrkrið, er það hins vegar sjálfskapað ástand hans sjálfs sem óhjákvæmilega leiðir til þess.

En sérhver maður hefur ástæðu til að lofa skaparann fyrir það hversu fullkomin þessi þrjú lögmál eru. Vegna þeirra er mannsandinn skilyrðislaust gerður að alráðum drottnara eigin örlaga! Vegna þess að það er einlægur ásetningur hans, það er að segja fölskvalaust innra ástand hans sem ræður því hvort hann hefst upp eða hljóti að sökkva.

Ef þið reynið að gera ykkur mynd af þessum afleiðingum, hverri fyrir sig og í samhengi, munuð þið sjá að þar er hverjum og einum úthlutað af mestu nákvæmni umbun og refsing, náð og fordæming, á hans eigin forsendum. Afskaplega eðlileg atburðarás og sýnir okkur hvernig einlægur ásetningur sérhvers manns er sem líflína sem aldrei getur rofnað, aldrei brostið. Það er andspænis stærð þessarar einföldu staðreyndar sem sá sem skynjar fellur á knén í lotningu frammi fyrir mikilfengleik skaparans!

Í sérhverjum atburði, í öllum útlistunum mínum, rekumst við aftur og aftur á skýran og greinilegan hátt á áhrif þessara einföldu lögmála, en ég verð nú að gera nánari grein fyrir undursamlegri fléttu þeirra:

Þegar maðurinn hefur gert sér grein fyrir því hvernig þau fléttast saman, þekkir hann um leið stigann sem leiðir upp í bjarta ríki andans, yfir í Paradís. En hann gerir sér jafnframt grein fyrir brautinni niður í myrkrið!

Hann þarf ekki einu sinni að ganga leiðina sjálfur, heldur mun sjálfvirkt gangverkið hefja hann upp eða steypa honum niður, allt eftir því hvernig hann sáir sjálfur til með innra líferni sínu.

Það er undir honum sjálfum komið hvora leiðina hann vill láta berast.

Í þeim efnum má maðurinn ekki láta háðsglósur og spott villa um fyrir sér.

Efasemdir og háðsglósur eru, þegar vel er að gætt, ekkert annað en fram bornar óskir. Sérhver efasemdamaður tjáir, ómeðvitað, óskir sínar, og er þar með búinn að opna sig fyrir rannsakandi augum skoðandans. Því jafnvel í afneituninni, frávísuninni, eru fólgnar auðsæjar, djúpstæðar óskir. Sú vanræksla, sú fátækt sem oft opinberast á þennan hátt er sorgarefni eða allt eins hneykslunarefni, því margsinnis er það svo að einmitt með þessu framfæri særir maðurinn sig dýpri sárum en nokkur fávís skepna. Rétt væri að hafa samúð með þessu fólki, án þess þó að sýna því vorkunn, því vorkunn myndi þýða að skeytingarleysið hefði forgang fram yfir gagnrýna skoðun. Hver sá sem leitar af einlægni verður að fara sparlega með vorkunnsemi, að öðrum kosti bakar hann að lokum sjálfum sér tjón, án þess að það gagnist öðrum hið minnsta.

Með auknum skilningi mun hann standa gagntekinn af hrifningu frammi fyrir því undri sem slíkt sköpunarverk er, og lætur vísvitandi hefjast upp til þeirra björtu hæða sem hann má kalla heimaslóðir sínar!

* Í síðari fyrirlestrum verður þessari sundurliðun gerð enn frekari skil.